Hakkımızda

Erdo, Türkiye’nin güneydoğusunda, Tur Abdin bölgesinde bir köydür. Köylülerin büyük bölümü bugün Avrupa’da yaşıyor. Aşağıdaki metin, bu yerin tarihini anlatıyor – toplulukta aktarıldığı biçimiyle, kamuya açık kayıtlarla tamamlanarak.

Köken

Adı

Köyün adı Süryanice-Aramiceye dayanır ve „kaynak“ ya da „akan kaynak“ anlamına gelir. Ad, köyün ünlü olduğu çok sayıdaki su kaynağına işaret eder. Süryanicede ad Yardo biçiminde geçer, Kürtçede köyün adı Erdê’dir, resmî Türkçe adı ise Yamanlar’dır.

Köyden gelenler kendilerine Erdoye der – Avrupa’daki ikinci ve üçüncü kuşak dahil, bu toplulukta bugün de böyle anılırlar.

Köy

Konum ve coğrafya

Erdo, Tur Abdin’in kuzeyinde, Bayshon (Babeş) harabelerinden yaklaşık bir kilometre uzaklıkta, Batman ilinin Gercüş ilçesinde yer alır. En yakın büyük yerleşim Kfar Gawson’dur (Gercüş). Köy, Dicle’nin ve Karakaş Dağı’nın güneyindedir; en yüksek zirve 1339 metredir ve Erdo ile Dayro Daslibo Manastırı arasında bulunur.

Erdo, çevresini saran yüksek dağları, doğal kaynakları ve meyve sebze yetişen yeşil bahçeleriyle tanınırdı. Halk hayvancılık ve tarımla geçinirdi – buğday, üzüm, kavun, sebze ve incir. Çevredeki arkeolojik alanlar başta Babeş ve Hesno d-Kifo’dur (Hasankeyf).

Tarih

İki topluluk

Erdo’da uzun süre iki topluluk yan yana yaşadı: Süryani Ortodoks Hristiyanlar ve Arnas aşiretine bağlı sayılan Kürt aileler. Köyde Mor Aho Kilisesi bulunur.

Özellikle 1970’li ve 1980’li yıllarda Hristiyan ailelerin neredeyse tamamı, çoğunlukla Avrupa’ya göç etti. Yaklaşık otuz aileden 1990’ların sonunda geriye tek bir aile kaldı.

Günümüz

Bugün köy

Erdo’da küçük bir kilise, bir cami ve bir ilkokul vardır. Mor Aho Kilisesi kötü durumdadır ve baştan sona onarılması gerekir. Hristiyan mezarlığı da harap hâldedir; hayvanlara, rüzgâra ve yağmura karşı korunması gerekir.

Elektrik ve su şebekesi vardır, ancak sınırlıdır. Köy içindeki yollar asfaltsız, kötü durumda ve kışın neredeyse geçilmezdir.